Bij de overname van een onderneming denken veel mensen automatisch aan de verkoop van aandelen. Toch gebeurt dat in de praktijk lang niet altijd. Zeker binnen het mkb wordt regelmatig gekozen voor een activa-passiva transactie. Daarbij worden niet de aandelen verkocht, maar (een deel van) de bezittingen en verplichtingen van een onderneming.
De afspraken hierover worden vastgelegd in een koopovereenkomst activa, ook wel een activa-passiva overeenkomst genoemd.
Maar wat houdt zoโn overeenkomst precies in? Wanneer kiest u voor een activa-transactie? En waar moet u juridisch op letten?
Wat is een activa-passiva overeenkomst?
Bij een activa-passiva transactie koopt de koper specifieke onderdelen van een onderneming. Denk bijvoorbeeld aan:
- inventaris;
- machines;
- voorraden;
- intellectuele eigendomsrechten;
- goodwill;
- klantenbestanden;
- handelsnamen;
- lopende contracten;
- personeel.
Daarnaast kunnen โ afhankelijk van de afspraken โ ook bepaalde schulden of verplichtingen worden overgenomen.
In tegenstelling tot een aandelenoverdracht blijft de juridische entiteit (de BV) van de verkoper in stand. Alleen geselecteerde activa en passiva gaan over naar de koper.
De afspraken hierover worden juridisch vastgelegd in een activa-passiva overeenkomst.
Waarom kiezen partijen voor een activa-transactie?
Een activa-transactie biedt vaak meer flexibiliteit dan een aandelenovername.
De koper kan namelijk selecteren welke onderdelen hij wel en niet wil overnemen. Dat maakt deze structuur vooral aantrekkelijk wanneer:
- er risicoโs of claims in de bestaande BV zitten;
- de koper geen historische aansprakelijkheden wil overnemen;
- slechts een onderdeel van de onderneming wordt verkocht;
- sprake is van een doorstart;
- de onderneming financieel of juridisch moet worden โafgesplitstโ.
Voor verkopers kan een activa-verkoop juist aantrekkelijk zijn omdat specifieke bedrijfsonderdelen afzonderlijk kunnen worden verkocht.
Wat staat er in een koopovereenkomst activa?
Een goede koopovereenkomst activa bevat veel meer dan alleen een koopprijs. Juist de details bepalen later vaak of discussies ontstaan.
Belangrijke onderwerpen zijn onder meer:
- welke activa exact worden overgedragen;
- welke schulden of verplichtingen meegaan;
- de koopprijs en betalingsstructuur;
- garanties en vrijwaringen;
- personeelsovergang;
- lopende contracten;
- intellectuele eigendomsrechten;
- fiscale afspraken;
- concurrentie- en relatiebedingen;
- aansprakelijkheidsbeperkingen.
Juist bij overnames ontstaan achteraf regelmatig geschillen over uitleg, verborgen verplichtingen of garanties. Een zorgvuldig opgestelde activa-passiva overeenkomst is daarom essentieel.
Overgang van personeel: belangrijk aandachtspunt
Veel ondernemers onderschatten de regels rondom personeel bij een activa-transactie.
In sommige gevallen is sprake van een overgang van onderneming. Dat betekent dat werknemers automatisch mee overgaan naar de koper, inclusief bestaande arbeidsvoorwaarden en rechten.
Dat kan grote financiรซle en juridische gevolgen hebben.
Of sprake is van overgang van onderneming hangt af van meerdere factoren, zoals:
- de aard van de onderneming;
- behoud van activiteiten;
- overname van personeel;
- voortzetting van klantenrelaties;
- overname van bedrijfsmiddelen.
Juist daarom is het verstandig om een voorgenomen activa-transactie vooraf juridisch goed te laten beoordelen.
Fiscale en juridische risicoโs
Een activa-passiva transactie lijkt soms overzichtelijker dan een aandelenovername, maar kent eigen risicoโs en aandachtspunten.
Denk bijvoorbeeld aan:
- toestemming van contractspartijen voor contractsovername;
- fiscale afrekening bij de verkoper;
- btw-gevolgen;
- overdracht van vergunningen;
- zekerheidsrechten van banken;
- verborgen verplichtingen;
- due diligence onderzoek.
Ook ontstaat regelmatig discussie over de vraag welke verplichtingen nu precies wel of niet zijn overgenomen.
Heldere formuleringen in de koopovereenkomst zijn daarom cruciaal.
Wanneer is een aandelenovername verstandiger?
Een activa-transactie is niet altijd de beste oplossing. Soms ligt een aandelenovername meer voor de hand, bijvoorbeeld wanneer:
- vergunningen moeilijk overdraagbaar zijn;
- contracten automatisch in de BV moeten blijven;
- fiscale redenen een rol spelen;
- de onderneming eenvoudig integraal moet worden voortgezet.
Welke structuur het meest geschikt is, hangt sterk af van de specifieke situatie, risicoโs en commerciรซle belangen van partijen.
Juridische begeleiding bij bedrijfsovernames
Bij bedrijfsovernames draait het vaak om grote financiรซle belangen. Juist daarom is deskundige begeleiding belangrijk.
Een goed opgestelde activa-passiva overeenkomst beperkt risicoโs, voorkomt onduidelijkheden en zorgt ervoor dat partijen vooraf weten waar zij aan toe zijn.
Bijย CKH Advocatenย begeleiden wij ondernemers regelmatig bij:
- activa-passiva transacties;
- aandelenovernames;
- due diligence onderzoeken;
- onderhandelingen;
- garanties en vrijwaringen;
- overnamegeschillen.
Wilt u een onderneming kopen of verkopen? Of twijfelt u tussen een aandelenovername en een activa-transactie? Tijdig juridisch advies voorkomt vaak kostbare problemen achteraf.
